Σοφία Παινέση – Άννα Σωπιάδου

GKL_6223

Συνέντευξη στο Νίκο Ι. Καρμοίρη
φωτογραφίες συνέντευξης:
Γιάννης Γκλέκας

Είχαμε δώσει σημείο συνάντησης στο προαύλιο του ειδικού σχολείου στον Καραβά. Αφορμή στάθηκε το πρώτο σχολικό κουδούνι και η έναρξη μιας ακόμα σχολικής χρονιάς. Πόσα πράγματα, άραγε, μπορεί να μάθει κάποιος συζητώντας με δύο εκπαιδευτικούς;

Ο λόγος για τη Σοφία Παινέση, διευθύντρια μέχρι πέρυσι του Ειδικού Δημοτικού και Νηπιαγωγείου Σπάρτης* και την Άννα Σωπιάδου, διευθύντρια του Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. Μυστρά. Φιλοξενώντας τες, το γυναικείο φύλλο κάνει την εμφάνιση του στα «Πρόσωπα» με μία διπλή – για πρώτη φορά στη Λακωνία – συνέντευξη.

Η κυρία Άννα και η κυρία Σοφία, όπως συνηθίζουν να τις αποκαλούν οι μαθητές τους, παραχωρώντας μια ιδιαίτερα ζεστή και ενδιαφέρουσα συνέντευξη παρουσιάζουν τα ειδικά σχολεία που υπηρετούν, εστιάζουν στα προβλήματα και παίρνουν ανάσες από τις καθημερινές ευχάριστες στιγμές, μιλούν για την ειδική αγωγή και… παραδίδουν μαθήματα μιλώντας για πολλά ακόμα, τα οποία αξίζει να διαβάσετε.
Δώστε, λοιπόν, προσοχή! Το κουδούνι χτύπησε…

– Τι είναι το ειδικό σχολείο και σε ποιους μαθητές απευθύνεται;
       Σ.Π.: Το Ειδικό Σχολείο είναι ένα σχολείο που φοιτούν παιδιά, τα οποία αντιμετωπίζουν κάποια προβλήματα, τα οποία δεν τους επιτρέπουν να παρακολουθήσουν μέσα σε ένα γενικό σχολείο γιατί χρειάζονται μία επιπλέον βοήθεια, π.χ. εργοθεραπευτή, λογοθεραπευτή, ψυχολόγο κ.ά. Είναι παιδιά τα οποία μπορεί να αντιμετωπίζουν κινητικά προβλήματα που να συνοδεύονται από νοητική στέρηση, να έχουν πολλαπλές αναπηρίες, παιδιά τα οποία έχουνε πρόβλημα αυτισμού, ή σύνδρομο ντάουν, ή και προβλήματα ακοής και ομιλίας.
       Το ειδικό δημοτικό ανήκει στην Α’/θμια εκπαίδευση καθώς και το ειδικό νηπιαγωγείο στο οποίο φοιτούν νήπια με ανάλογες δυσκολίες. Στο νηπιαγωγείο μπορούν να μείνουν από 4 μέχρι 7 ετών, παραπάνω δηλαδή από ότι είναι σε ένα γενικό νηπιαγωγείο και στο δημοτικό μέχρι 15 ετών, γιατί εννοείτε πως οι τάξεις δεν είναι όπως σε ένα κανονικό σχολείο. Τα παιδιά τυπικά μπαίνουνε σε τάξεις αλλά είναι χωρισμένα σε επίπεδα, κατώτερο μέσο, ανώτερο επίπεδο. Όταν τελειώνουν από εμάς θα έρθουν στο ειδικό σχολείο της δευτεροβάθμιας…
αννα σωπιαδου        Α.Σ.: Το δικό μας σχολείο (Ε.Ε.Ε.Ε.Κ.) είναι περισσότερο προσανατολισμένο προς επαγγελματικές κατευθύνσεις για την ανάπτυξη κοινωνικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων. Εμείς είμαστε η συνέχειά του Ειδικού Δημοτικού καθώς τα παιδιά που φοιτούν εδώ προέρχονται κυρίως από εκεί. Πολύ συχνά, όμως, έρχονται παιδιά και από Δημοτικά γενικής εκπαίδευσης ή παιδιά τα οποία ξεκινάνε το Γυμνάσιο αλλά δεν καταφέρνουν να φοιτήσουν. Αυτό συμβαίνει γιατί, ενώ στην Α’/θμια υπάρχουν πολλά τμήματα ένταξης και παιδιά με απλές μαθησιακές δυσκολίες καταφέρνουν να τελειώσουν τα Δημοτικά γενικής αγωγής με υποστήριξη από δάσκαλο ειδικής αγωγής, δυστυχώς στη Β’/θμια δεν υπάρχουν, ή ενώ έχουνε ιδρυθεί δεν λειτουργούν. Στη Σπάρτη μόνο στο 1ο Γυμνάσιο λειτουργεί τμήμα ένταξης. Στο Εργαστήριο Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης μπορούν να εγγραφούν παιδιά μέχρι 16 χρονών. Προϋπόθεση για να εγγραφούν στο σχολείο μας είναι να έχουν απολυτήριο Δημοτικού σχολείου, γνωμάτευση από το ΚΕΔΔΥ που να προτείνει το σχολείο μας ως το σχολείο που πρέπει να φοιτήσει ο μαθητής και τη σύμφωνη γνώμη του γονέα/κηδεμόνα.

– Πότε η ειδική αγωγή άρχισε να εφαρμόζεται στην Ελλάδα; Ποια τα πρώτα σχολεία ειδικής αγωγής και πότε ιδρύθηκαν στη Λακωνία;
σοφια παινεση       Σ.Π.: Η ειδική αγωγή στην Ελλάδα άρχισε να εφαρμόζεται τη δεκαετία του 1970. Όχι με εξολοκλήρου ειδικά σχολεία, αλλά με τμήματα ένταξης για παιδιά που είχαν μαθησιακές δυσκολίες, τα οποία άρχισαν συστηματικά να λειτουργούν μέσα στα σχολεία. Στην πορεία σιγά σιγά φτιάχτηκαν και τα πρώτα ειδικά σχολεία.
       Βέβαια, τα ειδικά σχολεία υπήρξαν και υπάρχουν γονείς που δεν τα αποδέχονται πολύ και αυτό είναι μεγάλο λάθος. Προτιμάει, δηλαδή, ένας γονιός παρά τα προβλήματα του παιδιού του να το στέλνει σε γενικό σχολείο, γιατί θεωρεί πως αν έρθει στο ειδικό θα του μπει κάποια ταμπέλα. Στο ειδικό σχολείο όμως, αν λειτουργεί σωστά, διαθέτοντας όλες τις ειδικότητες, το παιδί θα βοηθηθεί πραγματικά.
       Όσον αφορά το πότε ιδρύθηκαν, το ειδικό δημοτικό της Σπάρτης λειτούργησε για πρώτη φορά το 2004 και στεγάζεται στο Συκαράκι έως σήμερα. Των Μολάων ξεκίνησε το 2009-2010 και εκείνη τη χρονιά ιδρύθηκε και το ειδικό νηπιαγωγείο στο Συκαράκι.
       Α.Σ.: Το Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. ιδρύθηκε το 2002-2003 και στεγάστηκε στο Παρόρι και από το2008-2009 φιλοξενείται στο Προκάτ Τριθέσιο Νηπιαγωγείο στον Καραβά.

– Πως ένας δάσκαλος, ή ένας εκπαιδευτικός γενικότερα, αποφασίζει να ασχοληθεί με την ειδική αγωγή; Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι το λειτούργημα που επιτελείτε;
        Σ.Π.: Σήμερα υπάρχει η σχολή ειδικής αγωγής στο Βόλο, όπου τα παιδιά περνάνε κατευθείαν με τις πανελλήνιες εξετάσεις. Παλιότερα έπρεπε πρώτα να τελειώσεις το παιδαγωγικό, να δουλέψεις τρία χρόνια σαν μόνιμος, όχι σαν αναπληρωτής, και ύστερα να δώσεις εξετάσεις για να περάσεις μετεκπαίδευση στην ειδική αγωγή για δύο χρόνια. Αρχικά μόνο σε Αθήνα ή Θεσσαλονίκη και αργότερα σε όποιο πανεπιστήμιο υπήρχε παιδαγωγικό τμήμα.
       Α.Σ.: Για τη Β’/θμια και συγκεκριμένα στο ΤΕΦΑΑ που τελείωσα δεν υπήρχε κατεύθυνση ειδικής αγωγής. Εμείς μόνο με μεταπτυχιακά μπορούσαμε να εξειδικευτούμε. Εγώ ήθελα να κάνω μεταπτυχιακό στην ψυχολογία, όμως με είχε επηρεάσει τότε μια καθηγήτριά μου, η οποία ήταν ο μέντοράς μου και με είχε κατευθύνει στην ειδική αγωγή.
       Σ.Π.: Κι εμένα με ενδιέφερε η ψυχολογία και περισσότερο η παιδοψυχολογία. Έτσι στράφηκα στην ειδική αγωγή, η οποία ήταν πιο κοντά σε αυτό που με ενδιέφερε.
Και ξέρεις πως είχα επηρεαστεί; Όταν ήμουν μικρή και πήγαινα στο πανηγύρι του Μυστρά με τον πατέρα μου, ήταν ένα παιδάκι στην ηλικία μου με βαριά μορφή αναπηρίας που καθόταν σε ένα καροτσάκι και πούλαγε μαντήλια. Είχα ρωτήσει τότε τον πατέρα μου γιατί δεν το πάνε σε έναν γιατρό να γίνει καλά, γιατί στα 5 μου πίστευα όπως κάθε παιδί πως όλα λύνονται με το γιατρό. Όταν μου εξήγησε πως δεν μπορούν όλα να θεραπευτούν και συνέχισα να έχω απορίες, ο πατέρα μου μού είπε πως χρειάζεται μόνο να το προσέχουν και να το αγαπάνε. Έτσι είχαμε μάθει, άλλωστε στο χωριό μας ήμασταν πάντοτε, σαν κοινωνία, ανεκτικοί στη διαφορετικότητα και είχαμε συνηθίσει…
       Α.Σ.: Έχω κι εγώ αντίστοιχες εμπειρίες. Όταν ήμουν μικρή η οικογένειά μου φιλοξενούσε έναν άνθρωπο που είχε περάσει μηνιγγίτιδα και του είχε αφήσει πολλά προβλήματα. Τον είχαν εγκαταλείψει οι δικοί του και έμενε σε μοναστήρι. Κατά περιόδους έκανε το γυρολόγο και πουλούσε κάποια μικρά πράγματα. Τον φωνάζανε χαϊδευτικά Αποστολάκη. Ο πατέρας μου που τον είχε δει είχε στεναχωρηθεί πάρα πολύ γιατί ήταν απεριποίητος και άπλυτος. Τον έφερε σπίτι τον περιποιήθηκε μαζί με τη μητέρα μου και του έδωσαν καθαρά ρούχα. Από τότε ερχότανε τακτικά στο σπίτι μας και έμενε εκεί γύρω στη μία εβδομάδα. Έχω αρκετές τέτοιου είδους παιδικές μνήμες.
       Σ.Π.: Για εμένα άτομα με ειδικές ανάγκες είμαστε όλοι. Και ποιο είναι ειδική ανάγκη; Μόνο εκείνο που φαίνεται; Εκείνο που δεν φαίνεται; Η έλλειψη ανθρωπιάς και ευαισθησίας είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα από όλα.

– Ποια είναι η πρόοδος και η εξέλιξη που παρουσιάζουν οι μαθητές φοιτώντας σε ένα ειδικό σχολείο;
       Σ.Π.: Η δουλειά και η εξέλιξη είναι ανά περίπτωση διαφορετική, ανάλογα με το πρόβλημα που αντιμετωπίζει το κάθε παιδί, το δείκτη νοημοσύνης που έχει και ούτω καθεξής. Είχαμε, για παράδειγμα, παιδιά που ήταν στερητικό το οικογενειακό τους περιβάλλον. Αυτά τα παιδιά αν βρίσκονταν σε ένα γενικό σχολείο με τμήμα ένταξης θα μπορούσαν να σταθούν και εκεί. Ερχόμενα σε εμάς, όσον αφορά στο μαθησιακό κομμάτι, μαθαίνουν να γράφουν, να διαβάζουν κ.λ.π. και κατόπιν σε συνεργασία με την κοινωνική λειτουργό και την ψυχολόγο, οι οποίες αρκετές φορές πήγαιναν και τα απογεύματα στο σπίτι, κατάφεραν τα παιδιά αυτά να ενταχθούν σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό.
       Οι προσεγγίσεις διαφέρουν κατά περίπτωση. Μπορεί όλο το χρόνο ο στόχος μας για ένα παιδί να είναι να καθίσει πέντε λεπτά σε μία καρέκλα. Σε κάποιον μπορεί να φαίνεται αστείο, αλλά για εμάς και το παιδί είναι πολύ σημαντικό. Όταν, για παράδειγμα, ένα παιδί κατάφερε να πάει για πρώτη φορά στην τουαλέτα μόνο του έγινε «γιορτή» μέσα στο σχολείο. Γιατί ήταν ένας στόχος που καταφέραμε να πετύχουμε… Είναι διαφορετικοί οι στόχοι μας από ένα γενικό σχολείο.
       Α.Σ.: Οι στόχοι που θέτουμε είναι πάντα εξατομικευμένοι, γιατί αντιμετωπίζουμε με διαφορετικό τρόπο την κάθε περίπτωση. Το σίγουρο είναι πως όλα τα παιδιά φεύγοντας από το σχολείο έχουνε πάρει πράγματα. Ανάλογα, βέβαια, με τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, αλλά είναι δεδομένο πως όλα, είτε λίγο, είτε πολύ ωφελούνται..
       Σ.Π.: Με τους γονείς έχουμε, επίσης, πολύ καλή σχέση, οικογενειακή θα μπορούσα να πω, μιας και είμαστε μικρό σχολείο. Οι γονείς ξέρουν πως τα παιδιά τους θα είναι προσεγμένα και δεν πάθουν τίποτα και είναι πολλή μεγάλη ανακούφιση αυτό για εκείνους. Ξέρουν ότι τους αγαπάμε και πολλές φορές δεν περιοριζόμαστε μόνο στο χώρο του σχολείου, αλλά θα βρεθούμε κι έξω… Τις μέρες που δεν έρχονται τα παιδιά στο σχολείο στενοχωρούνται και οι γονείς και τα παιδιά.
       Α.Σ.: Όταν έρχεται η εποχή να πάνε διακοπές, Χριστούγεννα, Πάσχα και καλοκαίρι, τα παιδιά συνήθως στενοχωριούνται και αρκετές φορές κλαίνε γιατί δεν θέλουν να φύγουν επειδή τους αρέσει εδώ.
       Σ.Π.: Είναι τα πιο χαρούμενα παιδιά στον κόσμο. Μακάρι όλα τα παιδιά να πηγαίνανε με την ίδια όρεξη στο σχολείο… Και εντύπωση σε εμάς μας έχει κάνει το πόσο βοηθάει το ένα παιδί το άλλο. Είναι τρομερό. Πρώτα από όλα κανένα δεν θα κοροϊδέψει το άλλο, ξέρουν ότι είναι αποδεκτά. Πρέπει να δεις πως νοιάζεται το ένα για το άλλο.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

– Ποια τα εργαστήρια που πραγματοποιούνται στα ειδικά σχολεία και ποιες οι δεξιότητες που καλλιεργούνται στους μαθητές;
       Α.Σ.: Τα παιδιά πρέπει να έχουν αποκτήσει κάποιες δεξιότητες στην ανάγνωση, στη γραφή και στα μαθηματικά όταν έρχονται στη Β’/θμια εκπαίδευση, γιατί εμείς δεν έχουμε ως στόχο να τα μάθουμε να γράφουν ή να διαβάζουν, αλλά να προσπαθούμε να τους διατηρήσουμε αυτά που ήδη έχουνε μάθει. Φυσικά, επειδή το μάθημα είναι εξατομικευμένο όσο μπορούμε κι εμείς τους καλλιεργούμε κάποιες επιπλέον δεξιότητες, αλλά δεν είναι ο στόχος αυτού του σχολείου το να μάθουν τα παιδιά γραφή, ανάγνωση και μαθηματικά.
       Το σχολείο μας είναι εργαστηριοκεντρικό. Τα παιδιά παρακολουθούν δυο με τρία εργαστήρια, ένα κύριο που καλύπτει και το 1/3 του προγράμματός τους, 10 ώρες δηλαδή την εβδομάδα, και ένα δευτερεύον 4 ώρες ή δύο δευτερεύοντα από 2 ώρες. Στο δικό μας Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. έχουμε τα εξής εργαστήρια: Μαγειρική- Ζαχαροπλαστική, Αυτόνομη Διαβίωση, Φυτικών και Ζωικών Προϊόντων και Ξυλουργική – Ξυλογλυπτική.
Εκτός από τα εργαστήρια, τα παιδιά κάνουν Γλώσσα, Μαθηματικά και ένα μάθημα που λέγεται Κοινωνική και Επαγγελματική Αγωγή, μέσα στο οποίο μπορεί να ενταχθεί ένα πολύ μεγάλο φάσμα αντικειμένων από σωματική υγιεινή, διατροφή, κυκλοφοριακή αγωγή, κοινωνικές δεξιότητες… Σε αυτό το μάθημα πολλές φορές το έναυσμα το παίρνει ο καθηγητής από διάφορα θέματα που προκύπτουνε στην τάξη ή στο σχολείο και μπορεί πάνω σε αυτά να βοηθήσει τα παιδιά να αποκτήσουν κάποιες γνώσεις.
Επίσης κάνουνε Μουσική, Αισθητική Αγωγή και Γυμναστική, όταν το σχολείο στελεχώνεται με αντίστοιχους καθηγητές.
       Σ.Π.: Η Β’/βάθμια λειτουργεί ακριβώς με το σύστημα της Β’/βάθμιας με τις ειδικότητες κ.λ.π. Αντίθετα, στο ειδικό δημοτικό και νηπιαγωγείο ο δάσκαλος αναλαμβάνει τα πάντα εκτός από τη γυμναστική και τη μουσική. Υπάρχει ο γνωστικός τομέας, δηλαδή να μαθαίνουν τα παιδιά να διαβάζουν και να γράφουν, αλλά περισσότερο δίνουμε σημασία στην αυτοεξυπηρέτηση και στην κοινωνική προσαρμογή του παιδιού, τα οποία είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Σε εμάς υπάρχει, για παράδειγμα, μεγάλος αριθμός παιδιών που δεν έχει λόγο. Έτσι η ιδιαιτερότητα του μαθητή καθορίζει τον τρόπο και το περιεχόμενο της μάθησης. Επιθυμητός στόχος για κάθε παιδί είναι να μπορέσει να αξιοποιήσει το μέγιστο των δυνατοτήτων του για να καταφέρει στην καθημερινότητά του να είναι όσο πιο αυτόνομο και ανεξάρτητο γίνεται.
       Α.Σ.: Το θέμα της αυτοεξυπηρέτησης συνεχίζεται και στο Ε.Ε.Ε.Ε.Κ., με διάφορα προγράμματα αλλά και εργαστήρια, όπως το εργαστήριο Αυτόνομης Διαβίωσης. Σε αυτό το εργαστήριο προσπαθούμε να μάθουμε στα παιδιά πράγματα χρήσιμα για την αυτοεξυπηρέτησή τους. Κανονικά έπρεπε να υπάρχει μια γκαρσονιέρα μέσα στο σχολείο, όπως συμβαίνει σε άλλα, γι αυτό το σκοπό. Εμείς έχουμε τοποθετήσει σε μια αίθουσα ένα κρεβάτι, πλυντήριο και κάποια άλλα πράγματα στην προσπάθειά μας να διδάξουμε τα παιδιά. Όμως είναι διαφορετικά να μπαίνει το παιδί σε ένα οργανωμένο σπίτι και αλλιώς σε κάτι το οποίο προσπαθήσαμε εμείς να το διαμορφώσουμε σαν σπίτι.

– Ποια είναι τα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα ειδικά σχολεία; Πόσο κοντά τους βρίσκεται το κράτος;
       Σ.Π.: Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το 90% των ειδικών σχολείων είναι το στεγαστικό. Όταν ιδρύθηκαν τα ειδικά σχολεία για να λειτουργήσουν -και σωστά έγινε τότε- στεγάστηκαν προσωρινά σε παλιά σχολικά κτήρια σχολείων που είχαν κλείσει ή μεταφερθεί. Απλώς στην Ελλάδα ισχύει το ουδέν μονιμότερον του προσωρινού. Οι παρεμβάσεις που έγιναν για να λειτουργήσουν τα σχολεία σαν ειδικά αφορούσαν μόνο κάποιους χωρισμούς αιθουσών, προσθήκη ράμπας κ.ο.κ. γιατί η προδιαγραφές τους ήταν άλλες.
       Ένα ειδικό σχολείο θέλει πολλές αίθουσες, όχι μεγάλες, γιατί κάθε αίθουσα το πολύ να έχει 4-5 παιδιά, ανάλογα την ιδιαιτερότητα των παιδιών. Δηλαδή, ένα τμήμα με ένα παιδί με αυτισμό δεν μπορεί να υπερβαίνει τους τρεις μαθητές. Επίσης, η κάθε ειδικότητα πρέπει να έχει τη δική της αίθουσα για να μπορεί να κάνει τη δουλειά της σωστά, (κάτι που δεν ισχύει σχεδόν πουθενά.)
       Α.Σ.: Στο Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. που υποτίθεται ότι έλυσαν το στεγαστικό πρόβλημα το έλυσαν με ημίμετρα. Γιατί εμείς πάλι δεν εξυπηρετούμαστε. Προσπαθούμε να εξυπηρετούμαστε. Τότε ο Δήμος Μυστρά σε συνεννόηση με τον Πολιτιστικό Σύλλογο του Καραβά μας εξασφάλισαν και μας παραχώρησαν το οικόπεδο και η Νομαρχία ήταν υπεύθυνη να χτίσει το σχολείο. Αρχικά, το οικόπεδο δεν ήταν επαρκές γιατί τα Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. έχουν εργαστήρια τα οποία απαιτούν χώρους για θερμοκήπια, κήπους, για εκτροφή μικρών ζώων κλπ. Κάναμε κάποιες ενέργειες για να αγοράσουμε και το διπλανό οικόπεδο αλλά δεν καρποφόρησαν.
       Στη συνέχεια το κτήριο που ανεγέρθηκε ήταν σχεδιασμένο για νηπιαγωγείο. Ευτυχώς κατά την κατασκευή του έκαναν κάποιες μικρές αλλαγές που τους υποδείξαμε με διαιρέσεις στις αίθουσες και δημιουργία έξτρα αιθουσών, αλλά στην πορεία οι κατασκευαστές εφάρμοσαν απαρέγκλιτα το σχέδιο που είχαν από την αρχή γιατί ήθελαν να παραδώσουνε νηπιαγωγείο. Στην ουσία στεγαζόμαστε σε ένα νηπιαγωγείο το οποίο παρ’ όλες τις αλλαγές που έγιναν δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες μας.
Σε άλλες περιοχές, όπως για παράδειγμα στις Σέρρες, έχουν κάνει μελετημένη δουλειά και έχουν ένα Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. στολίδι, με χώρους για τον εργοθεραπευτή για τον φυσικοθεραπευτή για τους ψυχολόγους, με πάρα πολλές αίθουσες, με χώρους εκτροφής μικρών ζώων, με κλειστό γυμναστήριο και κλειστή πισίνα ακόμη και οικοτροφείο για τα παιδιά που έρχονται από μακριά. Είναι ένα σχολείο το οποίο χτίστηκε με μελέτη και ανταποκρίνεται στις ανάγκες των παιδιών και του προσωπικού.
       Σ.Π.: Εν ολίγοις, όσον αφορά το κτηριακό, ενώ ιδρύθηκε πρώτα το Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. και μετά το ειδικό δημοτικό και νηπιαγωγείο με προσωρινή εγκατάσταση σε παλιά σχολεία, δεν έγινε ποτέ μία μελέτη που να προβλέπει την ανέγερση κτηρίων κατάλληλων για να στεγάσουν τους μαθητές με βάση τις ιδιαιτερότητες που έχει κάθε βαθμίδα.
Πέρα, όμως, από το κτηριακό το πρόβλημα των σχολειών μας είναι πως βρίσκεται μακριά από την πόλη. Έχουμε ένα μάθημα κοινωνικής προσαρμογής. Πρέπει, λοιπόν, ο εκπαιδευτικός μαζί με την κοινωνική λειτουργό να πάρουν τα παιδιά, τμηματικά σε μικρές ομάδες, και να τα πάνε στη λαϊκή να μάθουν να ψωνίζουν, να επισκεφτούν μια τράπεζα, το ταχυδρομείο και γενικά χώρους που αργότερα μεγαλώνοντας κάποια παιδιά θα αναγκαστούν να πάνε και έτσι θα πρέπει να εκπαιδευτούν πάνω σε αυτό. Όμως, αυτό το πράγμα είναι αδύνατο να γίνει. Απαιτείται μια ολόκληρη διαδικασία για τη μεταφορά των μαθητών στην πόλη, που μας εμποδίζει να κάνουμε συχνά μια τέτοια επίσκεψη. Σε αυτό το σημείο πρέπει να αναφέρουμε πως η μεταφορά των μαθητών μας γίνεται με ταξι…
       Α.Σ.: Αυτό που λέει η Σοφία ισχύει και για το δικό μας σχολείο. Και περισσότερο για εμάς γιατί είναι μεγάλα τα παιδιά μας και θα πρέπει οπωσδήποτε να μάθουν να εξυπηρετούνται˙ να πάνε σε σουπερμάρκετ να ψωνίσουν, σε υπηρεσίες ή οπουδήποτε αλλού. Τέτοιες επισκέψεις πηγαίνουμε 2-3 φορές το χρόνο συνδυάζοντάς τες με κάποια εκδρομή και γυρίζουμε τμηματικά με τα παιδιά σε υπηρεσίες, τράπεζες, σουπερμαρκετ, ταχυδρομεία κλπ.
       Επειδή ήταν ανέφικτο να βρεθεί οικόπεδο και να χτιστεί το σχολείο μέσα στην πόλη, δεχτήκαμε να έρθουμε πιο μακριά, αλλά να έρθουμε σε ένα σχολείο που να μας εξυπηρετεί. Τώρα δεν έχουμε τίποτα από τα δύο. Και η πρόσβαση στην πόλη είναι σημαντική. Πώς να κάνεις στο χωριό κυκλοφοριακή αγωγή σε ένα παιδί; Πώς να του πεις πώς να περάσει απέναντι το δρόμο, ή πού και πώς θα κοιτάξει ,όταν περνάει ένα αυτοκίνητο το 10λεπτο;
       Ένα επίσης μεγάλο πρόβλημα των σχολείων μας είναι πως υποστελεχώνονται. Το πλαίσιο της ειδικής αγωγής είναι ένα δύσκολο πλαίσιο, που όμως οι παλαιότεροι που έχουμε τη δυνατότητα επιλογής, συνειδητά βρισκόμαστε εδώ. Κάθε Σεπτέμβριο ξεκινάμε σχεδόν μόνοι μας και στην πορεία του σχολικού έτους στελεχωνόμαστε. Έχουν υπάρξει φορές που πέρασε όλος ο χρόνος και δεν στελεχωθήκαμε πλήρως. Και αυτό συμβαίνει αρκετά συχνά. Το πιο σημαντικό είναι ότι έχουμε ελλείψεις σε ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό. Έχουν, δηλαδή, περάσει χρονιές χωρίς ψυχολόγο ή και κοινωνική λειτουργό, οι οποίες είναι βασικές ειδικότητες που βοηθάνε τα παιδιά αλλά και τους γονείς και επίσης, υποστηρίζουν και συμβουλεύουν και τους εκπαιδευτικούς ώστε να αντιμετωπίζουν ή να διαχειρίζονται κάποιες κρίσεις που παθαίνουν τα παιδιά ή άλλες ιδιαίτερες καταστάσεις.
       Σ.Π.: Υπάρχουν, παραδείγματος χάρη, πολλά παιδιά με πρόβλημα λόγου που χρειάζονται οπωσδήποτε λογοθεραπευτή. Οι απαραίτητες ειδικότητες, δηλαδή, που πρέπει να έχει ένα ειδικό σχολείο είναι ψυχολόγος, κοινωνικός λειτουργός, εργοθεραπευτής και λογοθεραπευτής. Απαιτείται επίσης ειδικό βοηθητικό προσωπικό που θα μπορεί να εξυπηρετεί τα παιδιά που θέλουν π.χ. να πάνε τουαλέτα, ή να ταϊστούν κ.ο.κ. Αρκετές φορές αυτή τη δουλειά την κάνουμε εμείς οι δάσκαλοι… Μας φέρνουν κάποιες ειδικότητες, αλλά συνήθως τις μοιραζόμαστε με τα άλλα σχολεία, είτε με το Ε.Ε.Ε.Ε.Κ., είτε με το ειδικό σχολείο των Μολάων, αλλά δεν μπορεί να γίνει έτσι ολοκληρωμένη παρέμβαση.
       Α.Σ.: Γενικά υπάρχουν πολλές δυσκολίες. Και είναι πράγματα τα οποία αν ήτανε λυμένα θα έφευγε ένα πολύ μεγάλο βάρος από τις πλάτες μας.

– Οι τοπικές κοινωνίες πόσο δίπλα στέκονται στα ειδικά σχολεία; Θεωρείτε πως γνωρίζουν το έργο που επιτελείται σε αυτά;
        Α.Σ.: Όσο το Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. βρισκόταν στο Παρόρι υπήρχαν κάποια θέματα με τους γείτονες. Το σχολείο συστεγαζόταν με το προαύλιο της εκκλησίας και ήταν κολλητά πάνω στα σπίτια. Δεν ήταν πολύ εύκολο να μας δεχτούν γιατί τα παιδιά φώναζαν και γενικά έκαναν πολύ φασαρία. Στην πορεία μας συνήθησαν και τα πράγματα βελτιώθηκαν. Εδώ στον Καραβά είμαστε πάρα πολύ ευχαριστημένοι γιατί γενικά το χωριό μας αγκάλιασε. Σε όποια δραστηριότητα κάνουμε έρχονται ορισμένοι κάτοικοι ή τα μέλη του τοπικού Συλλόγου, και είναι κι ο Γιάννης Καρμοίρης στο Δήμο που ανταποκρίνεται άμεσα σε ότι του ζητήσουμε.
       Σ.Π.: Αντίθετα στο ειδικό δημοτικό στο Συκαράκι δεν αντιμετωπίζουμε τέτοια προβλήματα. Οι γείτονες που είναι δίπλα πραγματικά αγαπάνε τα παιδιά και όταν έρχονται χαίρονται που τα ακούνε. Βέβαια τα δικά μας παιδιά είναι μικρότερα σε ηλικία. Όταν θα ανοίξει το σχολείο οι γείτονες θα φέρουνε γλυκά για να κεράσουν τα παιδιά και στις γιορτές που θα κάνουμε πάντα θα έρθουν.
       Να αναφέρω μόνο ότι όταν συζητούσαμε και τη δική μας συμμετοχή στην παρέλαση υπήρξαν αρκετοί προβληματισμοί και ενστάσεις του τύπου «γιατί βγάζουμε “τα παιδιά αυτά” έξω», ή «αν πρέπει να παρελάζουν» και διάφορα άλλα τέτοια. Βέβαια, αυτό ξεπεράστηκε και στη συνέχεια δεν υπήρξε κανένα πρόβλημα. Τελικά ξεκινήσαμε και πρώτοι! Και τα παιδιά είχαν τόση μεγάλη ευχαρίστηση που το απόλαυσαν, χάρηκαν με το χειροκρότημα και έμειναν κατενθουσιασμένα.
       Α.Σ.: Εμείς όσο ήμασταν στο Δήμο Μυστρά δεν κάναμε παρέλαση. Από τότε όμως που ενοποιήθηκαν οι Δήμοι συμμετέχουμε κανονικά.
       Σ.Π.: Είναι σημαντικό για τα παιδιά το κάθε άνοιγμα στην κοινωνία. Το 2010 το σχολείο μας είχε συμμετάσχει με 4 παιδιά στους Special Olympics, όπως και η Άννα με το Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. συμμετείχαν και παλιότερα. Οι δάσκαλοι, παρά την τεράστια ευθύνη να πάρουμε 4 παιδιά και να πάμε στους Special Olympics, γνωρίζαμε πόσο ωφέλιμο ήταν για τα ίδια. Τα παιδιά ένοιωθαν ευχαριστημένα από τη συναναστροφή τους με τον κόσμο και μέρα με τη μέρα αλλάζανε και βελτιώνονταν. Μάθανε, για παράδειγμα, να παίρνουν την τροφή τους μόνα τους κ.ά.

– Περιγράψτε μου ένα γεγονός που σας έχει μείνει χαραγμένο στη μνήμη από την πορεία σας ως εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής;
       Σ.Π.: Τί να πρωτοθυμηθώ; Για εμένα κάθε μέρα είναι ξεχωριστή… Είναι πάρα πολλές οι καθημερινές χαρές που μας δίνουν τα παιδιά μας. Έχω κρατήσει ζωγραφιές που μου έδιναν τα παιδιά, ή θυμάμαι κάποια διάφορα όμορφα περιστατικά, όπως π.χ. ένας μαθητής μου που από τη χαρά του που είχε έρθει στο σχολείο δεν ήθελε να φύγει και κρυβότανε από το ταξί…
Τελειώνοντας, και με αφορμή την ερώτηση που μου κάνεις θα ήθελα να προσθέσω κάτι που θεωρώ σημαντικό γιατί είναι πραγματικό. Ότι ο χώρος της ειδικής αγωγής δεν είναι εύκολος χώρος και δεν μπορείς να μείνεις σε αυτόν αν δεν τον θέλεις, δεν τον αγαπάς και δεν έχεις ψυχικά αποθέματα.
       Α.Σ.: Πολύ συχνά έχουμε να αντιμετωπίσουμε συμπεριφορικά προβλήματα μεταξύ των παιδιών, που τα θεωρώ τα πιο δύσκολα. Ο ρόλος του διευθυντή είναι να επιλαμβάνεται άμεσα τέτοιων καταστάσεων κι έτσι δημιουργούνται πάντοτε «συγκρούσεις». Στην πορεία, βέβαια τα παιδιά ενσωματώνονται, οι σχέσεις βελτιώνονται αναγνωρίζουν τα όρια και συνήθως δεν τα παραβαίνουν και βέβαια αντιλαμβάνονται ότι τα αγαπάμε. Όταν, λοιπόν, τα παιδιά καταφέρνουν να ενσωματωθούν και δέχονται τις οδηγίες μας χωρίς συγκρούσεις και αρχίζουν να δείχνουν την εμπιστοσύνη και την αγάπη τους αυτή είναι η μεγαλύτερη ευχαρίστηση για εμένα.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
* Η Σοφία Παινέση είναι μέλος του Δ.Σ. του συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών Λακεδαίμονος «Ο ΠΛΗΘΩΝ» και μέλος του Δ.Σ. του Πολιτιστικού Συλλόγου Καραβά.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
// Διαβάστε τη συνέντευξη και στη μηνιαία εφημερίδα «Το Γεφύρι» που κυκλοφορεί τον Οκτώβριο…

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s