«ΠΡΟΣΩΠΑ δίπλα μας»: Ηλίας Καρελλάς

1Συνέντευξη στο 
Νίκο Ι. Καρμοίρη

φωτογραφίες συνέντευξης:
Φραντσέσκο Κανάνι

Τον γνώρισα πριν αρκετά χρόνια, όταν έδωσε μια παράσταση στην πλατεία του χωριού μου. Από τότε σχεδόν κάθε καλοκαίρι μας επισκεπτόταν με τις φιγούρες του και χάριζε γέλιο σε μικρά και… μεγάλα παιδιά.

Σταδιακά ανακάλυπτα τα πολλά, ενδιαφέροντα κι αξιόλογα καλλιτεχνικά πράγματα που κάνει. Στο περιθώριο κάποιας παράστασης, βρήκαμε το χρόνο να μιλήσουμε για όσα περισσότερα από αυτά μπορέσαμε. Νομίζω πως θα μπορούσα να συζητάω μαζί του για ώρες και να του κάνω ακόμα πολλές ερωτήσεις!

Ο λόγος για τον Ηλία Καρελλά, σκιοπαίκτη και σκηνοθέτη, τον άνθρωπο με τις δεκάδες φωνές, που με το θίασό του δίνει πνοή στους λαϊκούς ήρωες του θεάτρου σκιών, και κρατά ζωντανή την φλόγα και την ποιότητα μιας παράδοσης μακρινής που πορεύεται σταθερά στο σήμερα κι ατενίζει διαχρονικά το αύριο…

Ο Ηλίας Καρελλάς μάς μιλά για τον Καραγκιόζη, το Θέατρο Σκιών στην Ελλάδα, το παιδικό θέατρο και «Το αγόρι με τη βαλίτσα» που σκηνοθετεί, για τα μελλοντικά του σχέδια, και για πολλά πολλά ακόμα…

Οι λάμπες άναψαν, οι μουσικοί πήραν θέση κι οι σκιές είναι έτοιμες να παρουσιάσουν την ψυχή τους στο κοινό. Αβάντι μαέστρο!

– Συζητώντας με συγχωριανούς σου από τους Αγριάνους, σε θυμούνται να δίνεις παραστάσεις από παιδί τα καλοκαίρια στο χωριό. Πως μπήκε το θέατρο σκιών στη ζωή σου;
Παρακολούθησα για πρώτη φορά θέατρο σκιών στο Θέατρο του Γιώργου Χαρίδημου, στην Πλάκα, έναν τρομερά ατμοσφαιρικό χώρο άλλης εποχής. Αργότερα, είχα τη χαρά να γνωρίσω από κοντά πολλούς παλιούς Καραγκιοζοπαίχτες, όπως τον Ευγένιο Σπαθάρη, τον Μάνθο Αθηναίο, τον Γιάνναρο κ.α.

– Ποιες ήταν οι επιρροές σου;
Δάσκαλός μου στην τέχνη του θεάτρου σκιών ήταν ο Θανάσης Σπυρόπουλος, στον οποίο μαθήτευσα πέντε χρόνια περίπου. Η μαγεία της σκιάς με κέρδισε από πολύ μικρή ηλικία, παίζοντας τις δικές μου παραστάσεις σε κοινό, ήδη από 15 ετών.

– Ποιον από τους σύγχρονούς σου θαυμάζεις;
Σε αυτή τη δουλειά όπως και σε όλες, υπάρχουν καλοί και κακοί. Υπάρχουν πολλοί αξιόλογοι συνεχιστές του θεάτρου σκιών στις μέρες μας που με συνέπεια και ταλέντο κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Το σημαντικό είναι να μην υπάρχει προχειρότητα και το θέατρο σκιών να αντιμετωπίζεται ως μια παραγωγή θεατρικού είδους.

– Πόσο μακρά είναι η ιστορία του θεάτρου σκιών στην Ελλάδα; Υπάρχει νεότερη, από τη δική σου, γενιά συνεχιστών αυτής της παράδοσης;
Το θέατρο σκιών στην Ελλάδα υπάρχει και εξελίσσεται τα τελευταία 150 χρόνια. Είναι παρήγορο ότι υπάρχουν πολλά νέα παιδιά που ασχολούνται με το θέατρο σκιών ερασιτεχνικά ή επαγγελματικά στις μέρες μας.

– Αυτοπροσδιορίζεσαι με τον όρο σκιοπαίκτης. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ καραγκιοζοπαίκτη και σκιοπαίκτη;
Τα τελευταία 15 χρόνια εκτός των παραστάσεων Καραγκιόζη δημιούργησα και σκηνοθέτησα πολλές θεατρικές παραστάσεις κυρίως για παιδιά με έντονο το στοιχείο του θεάτρου σκιών, παραστάσεις δηλαδή με διαφορετικά μέσα δραματοποίησης στη σκηνή και ένα «πειραματικό» ή «μοντέρνο» θέατρο σκιών.

– Ο καραγκιοζοπαίχτης είναι μάστορας, ηθοποιός, μουσικός, τραγουδιστής, σκηνοθέτης, ή κι όλα αυτά μαζί;
Ο καραγκιοζοπαίχτης είναι όλα αυτά μαζί. Το θέατρο σκιών είναι ένα μικρό «one man show”.

– Με δεδομένη την πολυμορφία της τέχνης που υπηρετείς, αν δεν γινόσουν σκιοπαίκτης, τί καλλιτεχνικό δρόμο πιστεύεις ότι θα ακολουθούσες;
Δεν το έχω σκεφτεί. Νομίζω ότι πάλι σκιοπαίκτης θα γινόμουν.

– Πως διασώθηκαν και διαδόθηκαν οι χαρακτήρες και οι φωνές του θεάτρου σκιών;
Το θέατρο σκιών είναι μια παράδοση κατά κύριο λόγο προφορική. Τα καταγεγραμμένα κείμενα είναι ελάχιστα. Έτσι, με έντονο το στοιχείο του αυτοσχεδιασμού το θέατρο σκιών στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην προφορική παράδοση.

– Ποια είναι τα δομικά υλικά για να ξεκινήσει μια παράσταση;
Κείμενο, μουσική, φώτα, σκηνικό, κίνηση, ερμηνεία. Και πάνω από όλα μεράκι!

– Έχεις πάει το θέατρο σκιών σε άλλο επίπεδο. Έχεις συνεργαστεί σε πρωτότυπες κι ανατρεπτικές παραστάσεις με καλλιτέχνες όπως η Στανίση, ο Θηβαίος, η Κετιμέ, ο Ελευθερίου, ο Κωνσταντόπουλος, οι String Demons και πολλοί πολλοί άλλοι. Πως μπήκαν αυτές οι ιδέες στο μυαλό σου;
Πραγματικά δεν ξέρω! Πολλές φορές αναρωτιέμαι. Το ευτύχημα είναι ότι όλες αυτές οι ιδέες ως τώρα με οδήγησαν σε ωραίες παραστάσεις.

– Ξεπερνώντας, λοιπόν, ο Καραγκιόζης το φράγμα των κλασσικών λαϊκών μοτίβων, πιστεύεις πως μπορεί με την ίδια ευκολία να είναι και εξίσου σύγχρονος;
Ο Καραγκιόζης είναι ένα θέατρο που όλα αυτά τα χρόνια που βρίσκεται στην Ελλάδα με τον δικό του τρόπο είναι επίκαιρο και εξελίσσεται. Είναι ένα θέατρο ζωντανό που αφουγκράζεται την εποχή του και με τον σωστό τρόπο μπορεί να αγγίζει το κοινό του σήμερα.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

– Σήμερα, αρκετοί χρησιμοποιούν τον Καραγκιόζη ως βρισιά. Πως αντιδράς σε αυτό;
Ο «Καραγκιόζης» δεν είναι βρισιά. Καθρεφτίζει τον λαό μας και τα σκαμπανεβάσματά του. Αν το σκεφτεί καλύτερα κανείς ίσως θα ήταν παραπάνω προσβλητικό να σε πει κανείς «Χατζηαβάτη».

– Ποιο είναι το αγαπημένο κοινό του θεάτρου σκιών; Τα παιδιά ή οι ενήλικες;
Το θέατρο σκιών για τα παιδιά είναι μια πολύ σημαντική υπόθεση. Ο Καραγκιόζης είναι ένα πολύ καλό εργαλείο για την εκπαίδευση. Όμως, εξίσου ξεκαρδιστικές και καυστικές μπορούν να είναι και οι αυστηρά ακατάλληλες παραστάσεις των ενηλίκων.

– Και γεωγραφικά; Ποιο κοινό αναζητά περισσότερο το θέατρο σκιών; Στην επαρχεία ή στα αστικά κέντρα;
Μια καλή παράσταση θεάτρου σκιών την αναζητά το κοινό όπου κι αν παίζεται. Από το Μέγαρο, ως την πλατεία ενός μικρού χωριού της επαρχίας.

– Η ιδέα για τις παραστάσεις στο Μέγαρο Μουσικής, πως προέκυψε;
Οι παραστάσεις αυτές ξεκίνησαν το 2013 όταν το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με κάλεσε για μια σειρά χριστουγεννιάτικων παραστάσεων, με άξονα τη ζωντανή μουσική. Το εγχείρημα στέφτηκε με απόλυτη επιτυχία και «τα Χριστούγεννα του Καραγκιόζη» στο Μέγαρο είναι πλέον θεσμός τα τελευταία επτά χρόνια.

– Αφού πέρασε το κατώφλι του Μεγάρου ως επισκέπτης και guest star, πλέον ο Καραγκιόζης απέκτησε το δικό του σπίτι…
«Το σπίτι του Καραγκιόζη» έρχεται ως επιστέγασμα της συνεργασίας μου με το Μέγαρο τα τελευταία χρόνια. Έτσι, το θέατρο σκιών αποκτά μια μόνιμη στέγη και ένα μικρό διαδραστικό μουσείο.

– Από πότε ξεκίνησες να συλλέγεις φιγούρες και αντικείμενα του Θεάτρου Σκιών;
Διαθέτω μια συλλογή με πολλές και σπάνιες φιγούρες από την Ελλάδα και από χώρες του εξωτερικού που συλλέγω από την ηλικία των 15 ετών. Πολλές από αυτές θα τις δείτε στο «Σπίτι του Καραγκιόζη».

– Έχεις αναλάβει σκηνοθετικά αρκετές παιδικές παραστάσεις. Πως προέκυψε για εσένα η σκηνοθεσία και το παιδικό θέατρο;
Η ενασχόλησή μου με το παιδικό θέατρο ξεκίνησε πριν από περίπου 15 χρόνια, σαν μια εξέλιξη του θεάτρου σκιών σήμερα. Έτσι δημιούργησα παραγωγές στις οποίες το θέατρο σκιών συνυπάρχει αρμονικά στη σκηνή με τον ηθοποιό, την κούκλα, τη μάσκα, τις βίντεο προβολές και τη ζωντανή μουσική.

– «Το αγόρι με τη βαλίτσα» μετά από έναν χρόνο επιτυχίας, συνεχίζει δυναμικά και φέτος στο Θέατρο Κάππα. «Είναι από τις παραστάσεις που αγάπησα ως τώρα πιο πολύ», έχεις πει.
Ναι! «Το αγόρι με τη βαλίτσα» του Mike Kenny σε μετάφραση της Ξένιας Καλογεροπούλου, είναι πραγματικά μια από τις πιο αγαπημένες μου δουλειές. Πέραν από το ίδιο το κείμενο και την ιδέα μου για την πραγμάτωσή του πάνω στη σκηνή, η μεγάλη του επιτυχία οφείλεται στην ερμηνεία του Δημήτρη Μακαλιά, στο ηχοχρώματα και τη φωνή της Αρετής Κετιμέ και τη μοναδική πνοή που έδωσε στο έργο η χορογράφος Αντιγόνη Γύρα.

– Ποια είναι η σχέση σου με τα παιδιά;
Δουλεύω με παιδιά 20 χρόνια. Τα αγαπώ πολύ. Δεν έχω ακόμα δικά μου παιδιά, δεν ξέρω τί θα γίνει αν κάνω. Έχω όμως τη βαφτιστήρα μου την Μυρσίνη που την αγαπώ πολύ και της στέλνω ένα φιλί.

– Έχω μια απορία από παιδί! Πως καταφέρνει ο καραγκιοζοπαίκτης και κάνει έναν τέλειο διάλογο με δεκάδες φωνές κι εναλλαγές χαρακτήρων και ψυχών μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα;
Έχει τρία μοτεράκια. Ένα στο μυαλό του, ένα στο λαιμό του και ένα στα χέρια του.

– Ολοκληρώνοντας, πες μας ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σου;
Για το καλοκαίρι ετοιμάζουμε μια μικρή περιοδεία της παράστασης «Αβάντι μαέστρο… ρεμπέτικα!» με τον Αγάθωνα, την Κατερίνα Τσιρίδου και πολλούς δεξιοτέχνες μουσικούς. Μια μουσική παράσταση σκιών με πολύ μουσική και χιούμορ. Από Σεπτέμβρη «το σπίτι του Καραγκιόζη» στο Μέγαρο ανακαινίζεται και λειτουργεί ξανά με καινούργια παράσταση και συντελεστές έκπληξη! Το χριστουγεννιάτικο ραντεβού στο Μέγαρο ανανεώνεται, ενώ στο θέατρο Κάππα σας ετοιμάζουμε μια ολοκαίνουργια παράσταση για παιδιά.

– Με τη φωνή και την ψυχή του Καραγκιόζη, πως θα αποχαιρετούσες τους αναγνώστες μας;
«Να φάτε, να πιείτε και νηστικοί μην κοιμηθείτε»!


*μάθετε περισσότερα για τις δράσεις του Θιάσου Η. Καρελλά και ακολουθήστε τον Ηλία εδώ:
– Θίασος Ηλία Καρελλά / Ilias Karellas Theater Company
– Ηλίας Καρελλάς / Ilias Karellas

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s